False friends w języku angielskim — co to takiego? 21 najciekawszych przykładów

Wszyscy znamy słowa, które oznaczają dokładnie to, co sugeruje ich brzmienie: katapulta, befsztyk, gruczoł albo mżawka. Są też takie, które w niemal każdym języku brzmią podobnie — jak telefon albo ananas (tu akurat polski jest wyjątkiem). Lecz są też na niebie i ziemi słowa, o których nie śniło się filozofom. Takie, które w dwóch językach, brzmiąc niemal identycznie, wpuszczają nas w maliny odmiennym znaczeniem. Nie bez powodu nazywamy je fałszywymi przyjaciółmi (tłumacza), czyli false friends.

Zebraliśmy dla was 21 najciekawszych przykładów „fałszywych przyjaciół”, które potrafią rozbawić i namieszać w konwersacji.

1. Opportunist

Zaskakująco wiele osób używa tego słowa w angielskim znaczeniu „contrarian”, czyli osoba, która robi na przekór. Prawdopodobnie w wyniku podobieństwa brzmieniowego do polskiego „opór”, „opierać się”.

Gdzie tkwi haczyk? „Opportunist” nie ma wspólnego źródłosłowu z oporem, tylko z opportunity. Innymi słowy, „opportunist” to „oportunista”, czyli człowiek bez zasad, przystosowujący się do okoliczności dla doraźnych osobistych korzyści.

2. Order

Czy wiecie, że kiedy sędzia na sali sądowej krzyczy ORDERRR, to wcale nie ma w planach uhonorowania nikogo medalem za zasługi? Order po angielsku to wcale nie jest polski order, tylko porządek, do zachowania którego wzywa sędzia.

Co więcej: order w kontekście restauracji oznacza po prostu zamówienie. It’s an order!

3. Carnation

Carnation to po prostu goździk. Choć pozornie odległe znaczeniowo, zarówno karnacja, jak carnation najprawdopodobniej pochodzą od łacińskiego „carnem”, czyli mięso (ciało). Pierwsze goździki miały barwę zaróżowionego lica.

4. Transparent

„Transparent” po angielsku może oznaczać zarówno przezroczysty, jak klarowny i wyrazisty, a tymczasem po polsku oznacza po prostu... plakat, czyli angielski „banner”.

W jaki sposób w Polsce „transparent” stał się plakatem? Rzeczownik po niemiecku oznaczał „obraz na przezroczystym materiale podświetlonym od tyłu” i w takiej formie trafił do XIX-wiecznej polszczyzny.

5. Lunatic

Pozornie oczywiste — lunatyk to osoba, która przez sen nieświadomie spaceruje, a „lunatic” to ktoś szalony, czyli cierpiący na zaburzenia psychiczne. Po angielsku lunatyka nazywamy „sleepwalker”.

6. Noisome

Noisome nie jest synonimem słowa „noisy”, tylko określa ohydny, szkodliwy zapach. Te określenia mają inny źródłosłów i podobieństwo jest całkowicie przypadkowe.

7. Funambulist

Funambulist pochodzi z łaciny — od funambulisa, który z kolei jest pochodną łacińskiej liny, czyli funis oraz ambulare, czyli iść. To linoskoczek, nie ktoś, kto dobrze się bawi.

8. Decedent

Po polsku decydent to osoba uprawniona do podejmowania decyzji. Po angielsku niemal identycznie brzmiące słowo — decedent — to po prostu denat, czyli zmarły.

9. Preservative

„Preservatives” mogą być dodawane do żywności w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, bo tam oznaczają po prostu „konserwanty”. Natomiast w znacznej części języków europejskich słowo o niemal identycznym brzmieniu ma już zupełnie inną funkcję.

10. Antics

„Antyki” to po angielsku „antiques”, co brzmi podobnie do „antics”, czyli wygłupy. Tylko akcent i pewne subtelności głosek mogą zdradzić różnicę.

11. Ordinary

Czy to możliwe, żeby polska „ordynarność” była angielską „przeciętnością”? Nazwanie kogoś grubiańskiego zupełnie zwyczajnym może nieść za sobą zabawne konsekwencje. „Extraordinary” to ktoś nadzwyczajny, wyjątkowy.

12. Sympathy

„Sympathy for the devil” nie jest hymnem potwierdzającym sympatię do szatana. Słowo „sympathy” to współczucie, a „sympathetic” pasuje do człowieka współczującego, empatycznego.

13. Hospitality

Brzmi jak coś związanego ze szpitalem? W rzeczywistości „hospitality” to po angielsku „gościnność”.

14. Manhole

„Manhole” nie oznacza dziury w człowieku, tylko właz do studzienki kanalizacyjnej. W 2019 roku rada miejska w Berkeley zaprezentowała propozycję zastąpienia tego słowa terminem „maintenance hole”.

15. Pacifier

Brzmi groźnie? To wdzięczne słówko oznacza po prostu smoczek dla dziecka.

16. Virtually

Choć „virtually” bywa czasem używane w kontekście „wirtualnie”, to znacznie częściej występuje w roli „prawie”, „niemalże”, „w zasadzie”.

17. Self-conscious

Oba człony tego słowa sugerują osobę samoświadomą, pewną siebie... Niespodzianka — po angielsku świadomość siebie tożsama jest ze skrępowaniem, zażenowaniem, a nawet zakompleksieniem.

18. Hardly

Ciężko pracujecie? Odpowiedź „I’m hardly working” nie oznacza ciężkiej pracy, a wręcz przeciwnie. „Hardly” to „ledwie”, „prawie wcale”.

19. Billion

Po polsku bilion to 10¹², zaś po angielsku billion wynosi 10⁹ (czyli polski miliard). Taka wpadka w tłumaczeniach finansowych może słono kosztować.

20. Heartburn

Brzmi romantycznie? „Heartburn” to po prostu... „zgaga”.

21. Eventually

„Eventually” zdaje się być bardzo intuicyjnym słowem do przetłumaczenia, ale uwaga — jest znacznie mocniejszą deklaracją, niż polskie „ewentualnie”! Oznacza bowiem „ostatecznie”, „koniec końców”.

Bonus: Plethora

Chcesz powiedzieć, że masz czegoś za dużo, a zarazem brzmieć jak wirtuoz? „Plethora” to niepowtarzalna okazja, żeby zabrzmieć dostojnie, narzekając na nadmiar czegokolwiek.